بيماريهاي دريچه اي قلب

بيماريهاي دريچه اي قلب:
آناتومي:
قلب ما يك پمپ عضلاني به ا ندازه تقريبي مشت گره كرده فرد بزرگسال است كه كار اصلي آن هدايت خون به همه اعضاء بدن است . قلب چهار حفره داردكه دو حفره آن در قسمت فوقاني قرار داردو خون از طريق وريدها به آنها تخليه مي شوند كه به آنها دهليز گفته مي شود . خون موجود در د هليزها به داخل دو حفره تحتاني خود وارد مي شوند كه اصطلاحاً بطن ناميده مي شوند . و اين بطن ها هستند كه خون را از طريق را ههاي شرياني به همه بدن پمپ مي كنند . براي اينكه خون بطور منظم و با زمان بندي دقيق در مسيرهاي صحيح خود به اعضاء مختلف بدن هدايت شود دريچه هايي در مسيرهاي ورودي و خروجي بطن ها وجود دارند. از نظر فيزيولوژيك قلب ما به صورت قلب را ست و قلب چپ تقسيم مي شود . در قلب راست خون برگشتي از همه اعضاء بدن كه خون كم اكسيژنه است ( خون كثيف )وارد دهليز را ست مي شود. سپس خون از وراي دريچه تريكوسپيد ( سه لتي) كه بين دهليز راست و بطن راست قرار دارد وارد بطن راست مي گردد.سپس با انقباض بطن راست اين خون از داخل دريچه ريوي كه بين بطن راست و شريان ريوي قرار دارد عبور كرده وارد ريه هاي ما مي شود تا تبادل اكسيژن صورت بگيرد و خون اكسيژن دار يا خون تميز به وجود آيد. در مرحله بعدي اين خون تميز از طريق وريد هاي ريوي وارد د هليز چپ مي شود و با عبور خون از وراي دريچه ميترال كه بين دهليز چپ و بطن چپ قرار دارد خون تميز داخل حفره بطن چپ مي شود و از اين جا ست كه با ا نقباض عضله بطن چپ خون به تمامي بدن ما پمپ مي شود . اين توالي به طور مرتب و بدون وقفه حدود 80-60 بار در دقيقه ، در تمامي عمر ما تكرار مي شود.

مكانيسم بروز بيماريهاي دريچه اي قلب:
در حالت طبيعي هر يك از چهار دريچه قلب ما بصورت دريچه هاي يكطرفه عمل مي كنند يعني فقط اجازه عبور خون را در يك جهت مي دهند . دريچه هاي ما اجزاء مختلفي دارد كه مهترين آن لت ها است . لتها يك سري بافتهاي نازك ولي قوي هستند كه مانند لنگه هاي يك در فقط در يك جهت باز مي شوند طوريكه در ابتداي انقباض ماهيچه قلب لتهاي دريچه از همديگر جدا مي شوند تا خون بدون مقاومت از داخل دريچه عبور كند و در ا نتهاي اين انقباض لتها بسته شده و در مقابل هم قرار مي گيرند تا مانع پس زدن و برگشت خون شوند.


برخي بيماريها سبب مي شود تا لتهاي يك دريچه پس از عبور خون به خوبي بسته نشده و با همديگر چفت نشوند. اين حالت كه سبب پس زدن قسمتي از خون رد شده از لابلاي دريچه مي شود را " نارسايي دريچه" مي ناميم . بر عكس برخي از بيماريها سبب مي شود كه د هانه دريچه ها تنگ شوند و يا مانع باز شدن كامل دريچه گردند و لذا مقاومتي در برابر عبور خون از لابلاي دريچه بوجود مي آيد و حجم خون عبوري كم مي گردد. به اين دسته از بيماريها " تنگي دريچه" مي گوئيم .
براي اينكه به شگفتي و عظمت خالق خود بيشتر واقف باشيم كافي است بدانيم كه هر چهار دريچه قلب ما در هر دقيقه بيش از 70 بار و در هر روز از عمرمان بيش از 000/100 بار باز و بسته مي شوند بدون اينكه مانع عبور خون گردند يا اجازه برگشت خون در جهت معكوس را بدهند.
انواع بيماريهاي دريچه اي قلب:
دو دسته كلي از بيماريهاي دريچه يعني تنگي و يا نارسائي دريچه در اثر زمينه هاي بيماري مختلفي ايجاد مي شوند كه عبارتند از :

الف) رو ماتيسم قلبي:
شايعترين علت درگيري دريچه هاي قلبي در كشور ما وبسياري از كشورهاي در حال توسعه بيماري رو ماتيسم قلبي است . اين بيماري مزمن قلبي سبب مي شود كه لتها و ساير اجزاء يك دريچه قلبي ضخيم ، سفت، غير قابل انعطاف و بد شكل شوند و سبب تنگي دهانه دريچه و ايجاد تنگي ميترال، تنگي آئورت و تنگي تريكوسپيد وخيلي به ندرتً تنگي دريچه ريوي شود.
در اين نوع از گرفتاري دريچه اي علاوه بر تنگي دريچه ، درجاتي از نارسائي دريچه هم رخ مي دهد. براي فهم بهتر بيماري تصور كنيد كه يك در با دو لنگه چوبي در اثر تماس با باد و باران كج و معوج شده و چار چوب در هم پوسيده باشد در اين حالت لنگه هاي در نه تنها بطور كامل باز نمي شوند بلكه براحتي بسته هم نمي شوند و به اصطلاح با همديگر چفت نمي شود و لذا هواي بيرون دائماً به داخل خانه پس مي زند.
ب) بيماريهاي استحاله اي يا دژنراتيو قلبي:
در اين دسته از بيماريها، لتهاي دريچه هاي نازك ، ضعيف و شل شده و سطح دريچه گشادتر مي شود. اين بيماريها عمدتاً بصورت نارسائي دريچه اي تظاهر پيدا مي كنندولي در برخي از انواع به خصوص در بيماران كهنسال بصورت تنگي دريچه آئورت هم تظاهر مي يابد.

ج) بيماريهاي عفوني:
گاهي در جريان يك آلودگي ميكروبي در بدن ، دريچه هاي قلبي بطور مستقيم درگير عفونت مي شوند و دچار تخريب دريچه مي شوند و دريچه كارايي خود را از دست داده و بيمار بطور حاد يا تدريجي دچار نارسائي دريچه مي شود.

د) بيماريهاي مادرزادي:
تمام دريچه هاي قلبي ممكن است بصورت مادرزادي دچار تنگي يا نارسائي باشند. همچنين درگيري دريچه هاي قلبي ممكن است جزئي از يك ناهنجاري قلبي مادرزادي پيچيده باشد.

ه) گاهي در اثر ضربات وارده مستقيم و غير مستقيم به قلب پارگي هايي در دريچه ايجاد شده و سبب نارسائي دريچه اي مي شوند.

بيماريهاي دريچه اي قلب چه علائمي ايجاد مي كنند؟
اگر چه علائم درگيري هر يك از دريچه هاي قلبي كمي متفاوت است ولي شايعترين و مهترين علامت عمومي بيماري دريچه اي بروز تنگي نفس حين فعاليت بدني است. بنابرين وقتي حين بالا رفتن از پله ، دويدن ، راه رفتن در سر بالايي و يا ورزش احساس كنيم نفس كم مي آوريم و ناخودآگاه تند تند نفس مي كشيم بايستي موضوع را با پزشك خود در ميان بگذاريم. اين احساس تنگي نفس بخصوص زماني اهميت بيشتري دارد كه جديداً ايجاد شده باشد. و يا با انجام فعاليتهاي سبك تري كه قبلاً به راحتي و بدون مشكل انجام مي داديم ايجاد گردد.
البته يادمان باشد كه بيماري هاي دريچه اي قلب تنها يكي از علل مختلف تنگي نفس هستند و نبايستي نگراني بي مورد در اين زمينه داشته باشيم.
يكي ديگر از علائم مهم اين دسته از بيماري هاي قلبي احساس خستگي زودرس ، احساس ضعف و ناتواني بدني است.
بسته به محل و نوع درگيري دريچه قلبي برخي بيماران از دردهاي مهم قفسه سينه ،ورم پاها، احساس خفگي و تنگي نفس در حالت درازكش و طاق باز و يا طپش قلب شكايت مي كنند . علايم اختصاصي تر بيماري هاي دريچه هاي مختلف قلب در مباحث مربوط به خود ذكر شده است.

آيا بيماريهاي دريچه اي قلب قابل پيشگيري هستند؟
گر چه در نگاه كلي پيشگيري از اين قبيل بيماري قلبي دور از ذهن بنظر مي آيد ولي با كمي دقت در علل بيماري دريچه قلبي كه به آنها اشاره شد مي توانيم به درستي به اين نتيجه برسيم كه بطور غير مستقيم مي شود از بروز اين عارضه ها جلوگيري كرد.

مثلاً درمورد ناهنجاري هاي مادر زادي دريچه ها گر چه خود بيمار نمي تواند نقشي داشته باشد ولي والدين مي توانند
با جلوگيري از ازدواج هاي فاميلي ، مشاوره هاي ژنتيكي قبل از ازدواج ، عدم مصرف الكل و دخانيات در زمان بارداري، عدم مصرف خودسرا نه دارو در اين دوره، نقش بارزي در پيشگيري از بروز برخي از اين نا هنجاريها بردارند.

 

Discussion

No reviews entered yet. Be the first.

Join The Discussion

enter a review:

Advertisments